Einar Aadland

I arbeidet med å løyse, redusere og førebygge sosiale problem er sosialt arbeid retta mot både individ og samfunn. Dette gjer at kvardagen til sosialarbeidarar ofte inneber vanskelege val, og vi vel heile tida. Nokre val er vi fornøgde med, men andre ville vi kanskje gjort annleis om vi hadde fått høve til å tenkje oss om. Denne boka handlar om korleis sosialarbeidarar kan finne fram til best moglege handlingsval når situasjonar blir vanskelege og tvilen melder seg - slik at folk får hjelp og innbyggarane får tillit til profesjonen. Første del av boka gjer greie for profesjonsetikk generelt, for etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. Her blir også metodar og framgangsmåtar for etisk refleksjon presenterte. Andre del av boka tek for seg profesjonsetiske tema for sosialarbeidarar spesielt. Her blir forholdet mellom etikk, juss og politikk drøfta, og spennet mellom det beste for brukaren og oppdraget frå samfunnet blir analysert. Boka presenterer fleire aktuelle case og viser korleis ein kan arbeide med etisk refleksjon for å komme fram til gode handlingsval i desse situasjonane. INGRI-HANNE BRÆNNE BENNWIK er høgskulelektor og doktorgradsstipendiat ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. TURID MISJE er høgskulelektor ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. EINAR AADLAND er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo.

Det finst mange kryssande krav og forventningar til dei som jobbar innan barnevern. Denne boka om profesjonsetikk handlar nettopp om det; om korleis ein kan finne fram til best mogleg handlingsval når situasjonar blir vanskelege og tvilen melder seg. I første del av boka blir det gjort greie for profesjonsetikk generelt; for etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. Her blir også etiske refleksjonsmodellar gjennomgått og forfattarane viser korleis systematisk refleksjon kan hjelpe oss i vanskelege situasjonar. Andre del av boka går inn på typiske etiske utfordringar ein kan møte som barnevernspedagog. Etter ein gjennomgang av bakgrunnen for dagens organisering av barnevernet og faglege normer og verdiar, tek forfattarane for seg typiske dilemma i dette arbeidsfeltet. Dette handlar ofte om interessemotsetningar, som mellom barnets interesser på den eine sida og vaksnes interesser på den andre, eller mellom omsynet til enkeltindividet på den eine sida og samfunnets interesser på den andre sida. Boka presenterer fleire aktuelle case og viser korleis ein kan arbeide med etisk refleksjon for å komme fram til gode handlingsval i desse situasjonane. Jan Storø er dosent emeritus ved OsloMet - storbyuniversitetet, og filmkritikar. Han er forfattar av fleire fagbøker innanfor barnevern, ettervern, skriving og sosialpedagogikk. Einar Aadland er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. Han har publisert bøker, artiklar og forskingsrapportar innanfor områda etikk og verdiar, organisasjonskultur, vitskapsteori og leiing.

Det är av vikt att socialt arbete som profession präglas av ett etiskt förhållningssätt. Etisk reflektion handlar om att ta sig tid att tänka igenom svåra valsituationer för att komma fram till ett medvetet och väl genomtänkt val. Boken ger rikligt med modeller, praktiska exempel och konkreta tips på hur enskilda medarbetare, ledare och organisationer kan utveckla etiska förhållningssätt och etisk reflektionsförmåga. Denna bok handlar om etisk reflektion i socialt arbete. Författarna visar vikten av att det finns möjligheter till etisk reflektion och att medarbetarna är medvetna om det etiska ramverket. Boken består av tre delar:Del 1 tar upp hur metoder och modeller i etisk reflektion kan se ut i praktiken. Del 2 fokuserar på verksamheter som helhet och ger en inblick i hur man kan bli en etiskt reflekterande organisation. Del 3 tar upp ledning och etik. Där diskuteras bland annat socialtjänstens etiska intention och systematiskt kvalitetsarbete, liksom vad ett etiskt medvetet ledarskap innebär. Boken passar på kurser om socialt arbete som profession, myndighetsutövning, handledningsstrategier och etik. Den är också given läsning för yrkesverksamma inom socialt arbete, antingen för personlig fortbildning eller kollegiala diskussioner. Sagt om boken"Överföringen till svenska förhållanden har genomförts på ett utmärkt sätt. Boken passar utmärkt som kursbok i socialt arbete, som fördjupad läsning för yrkesverksamma och som personlig fortbildningslitteratur." Helhetsbetyg: 4 av 5. Anders Östnäs, lektör, BTJ-häftet nr 12, 2021." Sammanfattningsvis är detta en bok som varmt kan rekommenderas för läs-ning. Även om boken fokuserar på sociala frågor och socialt arbete så kan alla professioner inom exempelvis hälso- och sjukvården komma att ha användning av den. Etikfrågor är något som berör alla och dialogen och samspelet måste finnas. Det gäller både i mötet och samtalet inom en profession och mellan olika professioner. Det här är en bok som kan bidra till att stärka sådana ambi-tioner i framtiden." Jörgen Lundälv, docent i socialt arbete vid Göteborgs universitet. Publicerat i Socialmedicinsk tidskrift 3/2021. Om författarnaTom Eide är professor emeritus vid Senter for helse og teknologi på Universitetet i Sørøst-Norge i Norge. Han undervisar och skriver om etik, kommunikation, tillitsbaserad ledning samt innovations- och förändringsprocesser inom hälso- och omsorgstjänster. Einar Aadland är docent emeritus vid VID vetenskapliga högskola i Norge. Han är knuten till masterutbildningen i värdebaserad ledning och har skrivit en rad böcker och artiklar om etik, ledning, organisationskultur och vetenskapsteori. Översättare: Solveig Halvorsen Kåven och Gustaf Berglund.

Boka presenterer ein empirisk studie av verdiar ved to familievernkontor, og drøftar blant anna kva innverknad livsyn har på terapeutisk arbeid, omgrepet organisasjonskultur, og gjer greie for metodebruken ved studiar av organisasjonskultur. For forskarar, yrkesutøvarar i terapeutisk arbeid og studentar innan helse- og sosialarbeidarutdanning. Med litteraturliste.

Hvordan kan ledere og ansatte være sikre på at de handler rett i komplekse og uoversiktlige valgsituasjoner? Er det tilstrekkelig å stole på etiske retningslinjer og regler, eller bør man i stedet basere sine handlinger på klokskap og godt skjønn? Denne boka er en introduksjon til temaet organisasjonsetikk. Internasjonalt er «organizational ethics» et mye omtalt tema, mens det har fått mindre oppmerksomhet på norsk. Etisk refleksjon i organisasjonslivet handler om å kunne identifisere, reflektere over og håndtere store og små verdivalg i virksomhetens hverdag. Verdier er et nøkkelbegrep ikke bare i etikken, men de ligger også innbakt i organisasjonskulturens åpne og skjulte spilleregler. Boka drøfter derfor hva verdier er og hvilken rolle de spiller for beslutninger og valg på alle nivåer i organisasjonslivet. Ledelse avgjør imidlertid i stor grad om organisasjonen utvikler etisk kompetanse: klar forståelse av rett, godt og galt, og samtidig godt skjønn til å foreta kloke valg. Boka presenterer etiske teorier, drøfter forholdet mellom økonomi og moral, klargjør verdibegrepet og behandler organisasjonsetikkens to innfallsvinkler: regeletikk og skjønnsbasert etikk. Videre presenterer den FNs bærekraftsmål, samfunnsansvar og spilleregler omkring varsling, gaver og korrupsjon, organisasjonskulturens betydning for etikken og lederutfordringer og -ansvar. Boka avsluttes med noen klassiske problemsituasjoner som utfordrer organisasjonen til etisk handling. Siste kapittel inneholder fire konkrete og praktiske metoder for organisasjonsetisk refleksjon. Tema og innhold er særlig relevant for studenter i økonomi-, organisasjon- og ledelsesfag. Boka er også aktuell for ledere og ansatte i offentlige og private virksomheter.

Som vernepleiar må ein balansere mange omsyn, og handtere krysspress frå fleire aktørar. Brukarar skal behandlast med respekt og omsorg, ein skal samarbeide godt og effektivt med andre profesjonar og sikre høg kvalitet i eigen profesjonell praksis. I slike situasjonar kan ulike krav og forventningar ofte komme i konflikt med kvarandre. Dette er utgangspunktet for denne innføringsboka i profesjonsetikk i vernepleie. I første delen av boka blir det gjort greie for profesjonsetikk generelt; etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. I andre delen ser ein på vernepleiarrolla, kva normer og verdiar som ligg til grunn, og kva utfordringar og problemstillingar som pregar arbeidskvardagen. Her står sjølvbestemming og avgjerdsstøtte sentralt, men også problemstillingar rundt krysskommunikasjon, konflikthandtering og det å tale saka til den svake parten blir grundig behandla. Avslutningsvis blir forskingsetikk behandla i eit eige kapittel. Einar Aadland (f. 1950) er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. Han er tilknytta mastergradsprogrammet i «Verdibasert ledelse», og har publisert bøker, artiklar og forskingsrapportar innanfor områda etikk og verdiar, organisasjonskultur, vitskapsteori og leiing. Karl Elling Ellingsen (f. 1955) er professor ved Avdeling for Institutt for psykisk helse (IPH), NTNU og leiar av Nasjonalt kompetansemiljø om utviklingshemming (NAKU). Lars Rune Halvorsen (f. 1979) er førstelektor ved Avdeling for helse- og velferdsfag ved Høgskolen i Østfold der han er studieleiar for vernepleiarutdanninga og masterstudium i psykososialt arbeid - helse- og sosialfagleg yrkespraksis. Halvorsen har særleg arbeidd med profesjonsutøving og profesjonsetikk, forholdet mellom sjølvbestemming og ivaretaking og systematisk miljøarbeid. I tillegg til brei undervisnings- og rettleiingserfaring, har han publisert ei rekkje vitskaplege publikasjonar, lesarinnlegg og kronikkar.

Et valg som er basert på ønskede verdier, gyldige prinsipper og mulige konsekvenser, og dessuten er uttrykk for godt skjønn - er et klokt valg. Hverdagen er full av vanskelige valg, og vi velger hele tiden. Oftest velger vi helt selvfølgelig og uten kvaler. Noen valg er vi fornøyde med, også i ettertid, mens andre ganger ville vi kanskje valgt annerledes dersom vi hadde fått anledning til å tenke oss om. Etisk refleksjon handler nettopp om dette: å gi seg tid til å tenke gjennom vanskelige valgsituasjoner for å komme fram til et bevisst og begrunnet valg av handling. Gjennom teori, modeller, praktiske eksempler og en rekke konkrete metoder viser forfatterne hvordan etisk kompetanse kan utvikles hos enkeltmedarbeidere, ledere og som følge av dette, i organisasjonen som helhet.

Det finst mange kryssande krav og forventningar til korleis sjukepleieyrket skal utøvast. Denne boka om profesjonsetikk handlar nettopp om det, om korleis ein kan finne fram til best moglege handlingsval når situasjonar blir vanskelege og tvilen melder seg. I første del av boka blir det gjort greie for profesjonsetikk generelt, for etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. Her blir også etiske refleksjonsmodellar gjennomgått, og forfattarane viser korleis systematisk refleksjon kan hjelpe oss i vanskelege situasjonar. Andre del av boka går inn på vanlege etiske utfordringar ein kan møte som sjukepleiar. Etter ein gjennomgang av lovverk og profesjonsetiske retningslinjer blir utfordringar knytte til teieplikt, autonomi og tvang og andre sentrale tema grundig behandla. Her blir også tema som prioritering, lojalitet og varsling tekne opp, og gjennom heile framstillinga bruker forfattarane attkjennelege eksempel frå praksis, der studentane blir inviterte til etisk refleksjon. I eit eige kapittel til slutt i boka blir forskingsetikk behandla. Herdis Alvsvåg (f. 1952) er professor ved VID vitenskapelige høgskole i Bergen. Ho er utdanna sjukepleiar og sosiolog og har særleg arbeidd med ulike kunnskapsformer, omsorg, læring og danning. Alvsvåg har publisert fleire bøker og artiklar baserte på forsking på desse felta og har også vore redaktør for fleire utgivingar. Einar Aadland (f. 1950) er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. Han er tilknytt mastergradprogrammet i «Verdibasert ledelse» og har publisert bøker, artiklar og forskingsrapportar innanfor områda etikk og verdiar, organisasjonskultur, vitskapsteori og leiing.

Hvordan kan man være sikker på at man handler rigtigt i vanskelige situationer i professionelt arbejde? Hvilken hjælp kan man hente i regler og retningslinjer, og hvor meget bør man foretage sit eget skøn, når man kommer i tvivl om, hvordan man bør handle? Denne bog handler om, hvordan den professionelle kan reflektere i udfordrende situationer for at handle rigtigt og godt, så målgruppen – det være sig klienter, patienter, borgere, elever eller andre – får tillid til professionen og den professionelle bevarer selvrespekten. Bogen drøfter særlige forventninger og krav til professionsetikken og viser, hvad det vil sige at identificere, reflektere over og håndtere etiske problemstillinger i professionelt arbejde. Der bliver gjort rede for centrale begreber som åbne og skjulte værdier, normer, etik og moral, og læseren får en indføring i centrale etiske teorier: dydsetik, pligtetik, konsekvensetik, diskursetik og relationsetik. Til sidst præsenteres etiske refleksionsmodeller. Bogen henvender sig til studerende og alle professionelle, der arbejder med mennesker. Bogen giver et solidt teoretisk grundlag for refleksion og er en praktisk håndbog i, hvordan man møder professionsetiske udfordringer. Om forfatterenEinar Aadland er docent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo, hvor han er tilknyttet masteruddannelsen i 'Value Based Management'. Einar Aadland har udgivet bøger, artikler og forskningsrapporter inden for etik og værdier, organisatorisk kultur, videnskabsteori og vejledning. Hans bog Etik. Dilemma og valg (Dansk Psykologisk Forlag, 2000) er flittigt brugt på sundhedsuddannelserne.

Radiografar og bioingeniørar møter mange utfordringar i arbeidet sitt. I korte møte skal sårbare pasientar behandlast med respekt og omsorg, ein skal samarbeide godt og effektivt med andre profesjonar og sikre høg kvalitet i eigen profesjonell praksis. I slike situasjonar kan ulike krav og forventningar ofte komme i konflikt med kvarandre. Dette er utgangspunktet for denne innføringsboka i profesjonsetikk for bioingeniørar og radiografar.. I første del av boka blir det gjort greie for profesjonsetikk generelt; for etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. I andre del av boka ser ein på bioingeniørane og radiografane si rolle i helsetenesta, og kva etiske tema, utfordringar og problemstillingar som pregar desse profesjonane. Her står det kroppslege møtet og bruken av teknologi sentralt, men også problemstillingar rundt teieplikt, tvang og varsling blir grundig behandla. Profesjonsetiske retningslinjer og lover blir gjennomgått, og avslutningsvis blir forskingetikk behandla i eit eige kapittel. Einar Aadland (f. 1950) er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. Han er tilknytta mastergradsprogrammet i «Verdibasert ledelse», og har publisert bøker, artiklar og forskingsrapportar innanfor områda etikk og verdiar, organisasjonskultur, vitskapsteori og leiing. Turid Aarhus Braseth er høgskulektor ved bioingeniørutdanninga ved Høgskulen på Vestlandet, Bergen, der ho har ansvar for etikkundervisninga på bachelornivå. Braseth sat i utvalet som vart nedsett i 1990 for starte opp etikkarbeidet i Norsk Bioingeniørforbund (NOBI). Ho har òg vore medlem av Yrkesetisk råd. Anne Synnøve Røsvik er førsteamanuensis ved bioingeniørutdanninga ved NTNU Ålesund, der ho har ansvaret for etikkundervisinga. Røsvik har vore medlem i Yrkesetiske råd og vore med å utarbeide yrkesetiske retningslinjer og læremateriell i etikkfaget for bioingeniørar. Milka Satinovic er førsteamanuensis ved radiografiutdanninga ved Høgskulen på Vestlandet, Bergen, der ho har ansvar for undervisning i etikk og helse- og sosialpolitikk. Ho har særleg forska på pasienterfaringar og har vore medredaktør og forfattar på fleire metodebøker i grounded theory.

Det finst mange kryssande krav og forventningar til korleis ergoterapeutar og fysioterapeutar skal arebeide. Denne boka om profesjonsetikk handlar om korleis ein kan finne fram til best mogleg handlingsval når situasjonar blir uoversiktlege og tvilen melder seg.. I første del av boka blir det gjort greie for profesjonsetikk generelt; for etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. Her blir også etiske refleksjonsmodellar gjennomgått og forfattarane viser korleis systematisk refleksjon kan hjelpe oss i vanskelege situasjonar. Andre del av boka går nærare inn på etiske utfordringar knytt til relasjonar til pasientar og brukarar. Her blir lovverk og profesjonsetiske retningslinjer gjennomgått, og tema som teieplikt, tvang og fagleg tvil blir grundig behandla. Boka tek også opp etiske sider ved ergoterapi og fysioterapi som kunnskapsbaserte praksisar, og i eit eige kapittel blir forskingsetikk behandla.

Korleis kan ein vere sikker på at ein handlar riktig i vanskelege situasjonar i profesjonelt arbeid? Kva hjelp får ein frå reglar og retningsliner, og kor mykje bør ein bruke eige skjønn når ein kjem i tvil om rett handling? Denne boka handlar om korleis profesjonsutøvarar kan reflektere i utfordrande situasjonar for å handle rett og godt - slik at publikum får tillit til profesjonen og den profesjonelle bevarer sjølvrespekten. Boka drøfter særskilte forventningar og krav til profesjonsetikken, og viser kva det vil seie å identifisere, reflektere over og handtere etiske problemstillingar i profesjonelt arbeid. Det blir gjort greie for nøkkelomgrep som opne og skjulte verdiar, normer, etikk og moral, og lesaren får ei innføring i sentrale etiske teoriar: dygdsetikk, pliktetikk, konsekvensetikk, diskursetikk og relasjonsetikk. Avslutningsvis blir etiske refleksjonsmodellar presenterte. For personar som har med andre menneske å gjere i arbeidet sitt, vil boka kunne gi både eit solid teoretisk grunnlag for refleksjon og vere ei praktisk handbok til hjelp i møte med profesjonsetiske utfordringar. Einar Aadland (f. 1950) er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. Han er tilknytta mastergradsprogrammet i «Verdibasert ledelse», og har publisert bøker, artiklar og forskingsrapportar innanfor områda etikk og verdiar, organisasjonskultur, vitskapsteori og leiing.

Det finst ei rekkje forventningar og krav til korleis politirolla skal utøvast, oppfatningar om kva som er godt og dårleg politiarbeid. Det er desse spørsmåla om kva som er rett og god utøving av politirolla denne boka handlar om. Boka gir ein introduksjon til etikk i politiprofesjonen; kva samfunnet forventar av politiet, korleis politibetjenter kan innfri desse forventningane, og kva som kan skje om dei ikkje gjer det. I første del av boka blir det gjort greie for profesjonsetikk generelt; for etiske nøkkelomgrep, teoriar og tenkjemåtar. I andre del av boka ser ein på politiets rolle i samfunnet, og kva etiske tema, utfordringar og problem som pregar politiprofesjonen. Gjennom heile framstillinga blir dette illustrert med praktiske eksempel frå politikvardagen der studentane blir oppfordra til å reflektere over etiske problemstillingar. Einar Aadland (f. 1950) er dosent emeritus ved VID vitenskapelige høgskole i Oslo. Han er tilknytta mastergradsprogrammet i «Verdibasert ledelse», og har publisert bøker, artiklar og forskingsrapportar innanfor områda etikk og verdiar, organisasjonskultur, vitskapsteori og leiing. Geir Heivoll (f. 1974) er ph.d. og førsteamanuensis ved Politihøgskolen. Hans arbeidsfelt er politi, myndigheit og makt i den demokratiske rettsstaten, med særleg vekt på politirettslege emne, skjønnsutøving og forholdet mellom rett og moral i politiarbeidet.

Hvorfor trenger utøvere av praktiske helse- og sosialfag innsikt i vitenskapsteori? Har vitenskapsteori betydning for andre enn forskere og akademikere? Hva er kunnskap, og hva slags kunnskap trenger vi? Boka viser hvordan de vitenskapsteoretiske tradisjonene har påvirket den teoretiske forståelsen og den praktiske yrkesutøvelsen i helse- og sosialfagene. Likedan påpeker den vitenskapsteoriens innflytelse på vår oppfatning av andre mennesker. Dette gjelder både for møter mellom profesjonelle og brukere så vel som for våre hverdagsmøter med hverandre. Denne tredje utgaven er oppdatert med nyskrevne kapitler om makt og diskurs, sosial konstruksjonisme, kritisk realisme og den pågående vitenskapsstriden mellom naturvitenskapen og human- og samfunnsvitenskapene. «Og eg ser på deg...» inviterer til refleksjon over kunnskapens sannheter. Forfatteren søker å bygge bro mellom teori og praksis, vitenskap og hverdag, og klargjøre et grunnlag for mellommenneskelig forståelse. Boka har ordforklaringer, oppsummeringer og refleksjonsoppgaver.

Forfattaren viser korleis verdiar kan tene som rettesnor for leiarskap, ulikt ein meir målrasjonell styringsstrategi. Gjennom dei ti essaya i boka reflekterer han over ulike perspektiv på leiarskap, etikk og samtid, og viktige problemområde er dei nye tendensane i arbeidslivet, individfokuseringa i samtida og dei nye krava om image og form. Med litteraturliste.

Læreboka gjev ei teoretisk innføring og praktiske reiskapar i studiet av organisasjonskultur for studentar ved universitet og høgskolar, som ønskjer meir kunnskap om kunnskapsorganisasjonar, kultur og kommunikasjon. Med litteraturliste og stikkordregister.

Hvordan kan jeg sikre mig, at jeg handler rigtigt? - det er det etiske hovedspørgsmål. Denne bog er tænkt som en samtalepartner, der med sine gode spørgsmål kan hjælpe læseren frem til klarhed om ansvar, valg og handling. Etik - dilemma og valg præsenterer i tre dele- det teoretiske grundlag for etik- en etisk reflektionsmodel, som kan anvendes i hverdagens etiske dilemmaer- en demonstration af og træning i brug af modellen. Etik - dilemma og valg diskuterer betingelserne for moralsk handling og understreger den rolle, som den enkeltes forståelse samt åbenlyse og skjulte værdier har i forhold til, hvordan man vælger at handle i et etisk dilemma, og hvor værdier står i skarp modsætning til hinanden, er det i sidste instans den enkelte, som alene må tage ansvaret for sine afgørelser. Bogen er skrevet i en lettilgængelig stil og krydret med mange praktiske eksempler og opgaver. Den henvender sig til alle med interesse for etiske problemstillinger. For personer, der har deres daglige arbejde som hjælpere i forhold til andre mennesker, kan bogen både give et solidt teoretisk grundland for et betydningsfuldt problemfelt og være den håndbog, man griber til, når man står i situationen og spørger: Hvad gør jeg nu? Hvordan kan jeg sikre mig, at jeg handler etisk forsvarligt?