Nguyên Minh

Như một nguồn nước chảy ra mu n d ng nước, nếu nguồn nước ấy bị nhiễm bẩn, mọi d ng nước cũng đều nhiễm kh ng d ng được. Nếu nguồn nước được giữ cho trong sạch, thanh khiết, th mọi d ng nước từ đ chảy ra đều sẽ l những d ng nước trong trẻo, m t l nh. Cũng vậy, việc g n giữ một t m thức trong s ng, hiền thiện ch nh l cội nguồn ch n thật để từ đ khởi sinh hết thảy mọi việc l nh, v ngược lại th t m nhiễm sẽ l cội nguồn khởi sinh mu n việc xấu c. Xuất ph t từ những nhận x t như tr n, c thể thấy rằng mọi tư duy lập luận trong phạm vi kh i niệm của ch ng ta đều l tương đối, kh ng hề tồn tại bất kỳ một gi trị tuyệt đối duy nhất bất biến n o. V thế, khi ta c sự tu dưỡng để vun bồi g n giữ một cội nguồn bản t m ch n thật th mọi l lẽ cũng theo đ m trở n n thuận hợp, đ ng thật. Ngược lại, khi xuất ph t từ một t m thức xấu c, nhiễm th mọi l lẽ d c văn hoa uy n b c đến đ u chắc chắn cũng chỉ l những lập luận ngụy biện, được d ng để lấp liếm che đậy cho những đồ vốn khởi sinh từ tham lam, s n hận v si m . "Nguồn ch n lẽ thật" được viết ra từ t m nguyện chia sẻ một v i kinh nghiệm nhận thức nhỏ nhoi trong việc p dụng những lời dạy của đức Phật v o sự tu t m dưỡng t nh, v xem đ như l cội nguồn ch n thật nhất để khởi sinh mọi thiện hạnh. Trong nghĩa đ , ch ng ta sẽ kh ng đi s u v o sự biện giải đ ng-sai, phải-tr i... m sẽ soi rọi v o tận cội nguồn khởi sinh của tất cả mọi quan điểm, nhận thức bằng nh s ng của những lời Phật dạy để thấy được những g bản th n ta cần phải nhận hiểu v thực h nh. Từ đ , ta sẽ nhận ra một sự thật rất thường gặp l , ngay cả khi ta vận dụng những lời Phật dạy nhưng với một t m thức kh ng ch n ch nh, kh ng trong s ng, th ch nh những lời dạy đ sẽ rất dễ c nguy cơ bị nhận hiểu v vận dụng ho n to n sai lệch, trở th nh l lẽ ngụy biện cho những h nh vi, tư tưởng v lời n i sai lầm của ch ng ta. "Nguồn ch n lẽ thật" sẽ b n đến một số những nhận thức cơ bản v quen thuộc nhất với mọi người Phật tử, nhưng cũng ch nh l những vấn đề thường dễ bị nhận hiểu sai lệch nhất. Hy vọng những chia sẻ ch n th nh n y sẽ c thể mang lại được t nhiều lợi lạc cho những ai đang nỗ lực ho n thiện bản th n m nh.

Xu n về, mu n hoa khoe sắc. Con người cũng l một lo i hoa, lo i hoa đẹp nhất của cả đất trời, n n kh ng thể kh ng tỏa hương khoe sắc l c xu n về. Viết tặng nhau những vần thơ, nốt nhạc... H t cho nhau nghe những kh c h t tươi vui, tr n đầy sức sống... V gửi đến nhau những lời ch c tốt đẹp về một năm mới ngập tr n hy vọng... Tất cả đều l những c ch tỏa hương khoe sắc của mỗi ch ng ta. Nhưng vượt hơn tất cả phải l một sự nỗ lực ho n thiện ch nh m nh để lu n hướng đến trở th nh một b ng hoa tươi thắm hơn, xinh đẹp hơn v tỏa hương thơm ng y c ng xa hơn, như lời kệ số 54 trong kinh Ph p c Hương c c loại hoa thơm, Kh ng ngược bay chiều gi . Nhưng hương người đức hạnh, Ngược gi khắp tung bay V xin mượn nghĩa n y để thay cho lời ch c tốt đẹp nhất gửi đến qu độc giả nh n dịp xu n về, mong sao hương hoa đức hạnh sẽ m i m i tỏa lan khắp mọi nơi trong cuộc sống của ch ng ta, để m a xu n kh ng chỉ l những ph t gi y tươi đẹp tho ng qua ngắn ngủi m vẫn lu n đọng lại trong t nh người nồng ấm chứa chan, biết san sẻ cho nhau mọi điều tốt đẹp về vật chất lẫn tinh thần. Hy vọng rằng những tưởng vụng về được ghi lại trong tập s ch mỏng n y sẽ c thể g p được một phần nhỏ nhoi n o đ trong việc gi p cho mỗi người ch ng ta c thể t m thấy niềm vui ch n thật trong cuộc sống. V nếu được như vậy th đ y chắc chắn sẽ l niềm vui lớn lao nhất d nh cho những người đ tham gia thực hiện tập s ch. Ch ng t i rất mong sẽ nhận được sự cảm th ng v tha thứ của qu độc giả gần xa về những sai s t t nhiều kh ng thể tr nh khỏi trong s ch n y.

Nhằm đ p ứng nhu cầu tu học của c c th nh vi n, ch ng t i đ mở chuy n mục L thư hằng tuần để thường xuy n chia sẻ kinh nghiệm tu tập với mọi người. Bắt đầu từ đầu năm 2017, L thư hằng tuần đ trở th nh người bạn th n thiết, thường xuy n trao đổi với th nh vi n về những vấn đề gần gũi v thiết thực nhất trong đời sống, nhằm gi p người Phật tử c thể vận dụng sự tu tập một c ch hiệu quả v l m cho cuộc sống ng y c ng tốt đẹp hơn, cho ch nh bản th n người tu tập cũng như cho gia đ nh v x hội. L thư hằng tuần được đều đặn gửi đến cho tất cả th nh vi n v o mỗi dịp cuối tuần, v t nh đến nay đ duy tr kh ng gi n đoạn qua hết năm 2017. C c nội dung n y được ch nh thức lưu h nh tr n website với h ng ng n lượt xem mỗi ng y. Thuận theo đề xuất của nhiều độc giả v x t thấy những lợi ch thiết thực đ c được từ nội dung chia sẻ trong c c l thư n y, ch ng t i quyết định sẽ lần lượt xuất bản ch nh thức to n bộ c c nội dung đ lưu h nh, nhằm gi p qu độc giả c thể xem lại khi cần thiết cũng như c thể chia sẻ, lưu h nh đến với nhiều người kh c. Tập s ch qu vị đang cầm tr n tay l tập hợp 26 l thư kể từ đầu năm 2017 với c c chủ đề chia sẻ kh c nhau, tất cả đều dựa tr n tinh thần vận dụng Phật ph p v o đời sống hằng ng y, nhằm mang lại sự an vui cho bản th n v người kh c. C c chủ đề của mỗi l thư đ được ch ng t i th m v o khi bi n soạn th nh s ch, nhằm gi p độc giả dễ d ng hơn trong việc nắm bắt nội dung. Tuy nhi n, hầu hết nội dung ch nh trong thư vẫn được giữ nguy n vẹn như ban đầu. Một số nội dung mang t nh thời sự, được viết ra chỉ để chia sẻ trong từng thời điểm cụ thể, n n khi bi n soạn th nh s ch kh ng thể tr nh khỏi một v i điểm kh ng th ch hợp, rất mong qu độc giả được qu n lời, niệm t nh tha thứ cho những thiếu s t hoặc lệch lạc nếu c .

Hầu hết những quy luật tự nhiEn quanh ta cũng diễn ra theo hướng ngược lại với lOng mong muốn. KhOng ai muốn chết đi, nhưng rồi mọi người đều phải chết. Ai cũng muốn được mAi mAi trẻ đẹp, trAng kiện, nhưng rồi mọi người ai cũng phải giA yếu đi. Ai cũng muốn được khỏe mạnh, nhưng rồi mọi người khOng ai thoAt khỏi bệnh tật. KhOng ai muốn bị chia cAch vĩnh viễn với những người thAn yEu, nhưng rồi theo thời gian những người thAn quanh ta cứ lần lượt ra đi mAi mAi... Tất cả những điều ấy đều lA nguyEn nhAn dẫn đến những tAm trạng khổ đau trong đời sống. Đạo Phật nhIn nhận sự thật nAy ở một tầm vOc lớn lao vA toAn diện hơn nhiều so với những gI mA chUng ta thường gặp phải vA nhận biết trong từng giai đoạn của đời sống. Mỗi người chUng ta thường chỉ nhận biết được một số những khIa cạnh nhất định nAo đO mA chUng ta cho lA khổ đau, vA vẫn khOng ngừng đắm say trong vO số những niềm vui nhỏ nhặt, những sự đam mE khOng tồn tại dAi lAu mA chUng ta lại cho lA Y nghĩa của đời sống... Nhưng từ xa xưa đức Phật đA nhIn thấy rO bản chất thực sự của đời sống vốn hoAn toAn khOng giống như hầu hết chUng ta lầm tưởng. NgAi dạy rằng: ToAn bộ đời sống của chUng ta, hay nOi rộng hơn lA toAn bộ đời sống của mọi chUng sinh trong cOi thế giới mA ta đang sống, đều được cấu thAnh bởi vO số sự chịu đựng những điều bất như Y, những nguyEn nhAn dẫn đến khổ đau. VA vI thế, đức Phật đA gọi tEn thế giới nAy lA thế giới Ta-bA. Danh từ nAy được phiEn Am từ tiếng Phạn Sahā, cO nghĩa lA "kham nhẫn," vA được người Trung Hoa dịch lA Nhẫn độ thế giới của sự nhẫn chịu. Mặc dU vậy, cAch nhIn nhận nAy hoAn toAn khOng mang Y nghĩa bi quan, cam chịu như nhiều người thường lầm tưởng. ĐAy chỉ lA một cAch nhIn nhận khAch quan vA thực tiễn, chỉ ra một sự thật mA khOng ai cO thể phủ nhận được. VA tự thAn của một nhận thức như vậy khOng thể hAm chứa Y nghĩa bi quan hay lạc quan. Vấn đề lA chUng ta chọn cAch ứng xử, đối phO với hoAn cảnh theo cAch như thế nAo, điều đO mới nOi lEn Y nghĩa tIch cực hay tiEu cực trong quan điểm sống của mỗi người. VA một trong những phương phAp đối trị tIch cực với những khổ đau trong đời sống nAy đA được đức Phật chỉ dạy từ cAch đAy hơn 25 thế kỷ chInh lA việc tu tập, thực hAnh hạnh nhẫn nhục.

ChuyEn mục LA thư hằng tuần được thực hiện từ đầu năm 2017. Sau khi những lA thư của 26 tuần đầu tiEn được chUng tOi biEn soạn vA xuất bản thAnh sAch với tựa đề "Kinh nghiệm tu tập trong đời thường," nhiều độc giả đA viết thư bAy tỏ sự hoan nghEnh vA cAc bản sAch in ra được độc giả gần xa nhiệt tInh đOn nhận. Số lượng sAch đặt mua qua Amazon cho thấy nhiều Phật tử hải ngoại cũng rất quan tAm đến cAc chủ đề nAy. Kể từ cuối thAng 7 năm 2017, chủ đề của cAc lA thư được chUng tOi biEn soạn theo hướng chuyEn sAu hơn, tạo điều kiện để quY độc giả cO thể tIm hiểu nhiều hơn về đạo Phật, nhất lA cAc phần giAo lY ứng dụng trong thực tế đời sống. VI thế, sau khi biEn soạn cAc chủ đề của nửa sau năm 2017 để xuất bản thAnh sAch, chUng tOi quyết định đặt tựa đề lA "Học đạo trong đời." "Học đạo trong đời" lA nỗ lực vận dụng lời Phật dạy vAo đời sống thường ngAy một cAch cO hệ thống, với cAc phần giAo lY căn bản nhất như Năm giới, như tiến trInh tu tập Giới Định Tuệ, hoặc thiết thực hơn lA những lợi Ich của sự tu tập vA Ap dụng lời Phật dạy vAo đời sống. Những lA thư nAy được viết ra trEn căn bản ban đầu lA sự chia sẻ hằng tuần với thAnh viEn của cộng đồng Rộng Mở TAm Hồn (www.rongmotamhon.net), vI thế khOng trAnh khỏi một số những nội dung được nhắm đến trao đổi trực tiếp với cAc vấn đề được thAnh viEn nEu ra cUng chUng tOi, cũng như phU hợp với cAc diễn tiến của thực tế đang diễn ra trong từng thời điểm. Trong quA trInh biEn soạn thAnh sAch, chUng tOi đA cO một số điều chỉnh thIch hợp, nhưng đOi khi những tInh chất cA biệt của một số vấn đề cO thể vẫn cần được nhận hiểu trong bối cảnh cụ thể đA phAt sinh vấn đề đO. DU vậy, khi nhIn từ một gOc độ khAc thI chInh những yếu tố thực tiễn nAy sẽ tạo ra tInh sinh động vA thiết thực cho những vấn đề được trInh bAy trong sAch. Do đO, chUng tOi đA quyết định vẫn giữ lại thay vI lược bỏ chUng đi. Mong rằng quY độc giả sẽ xem những yếu tố thực tiễn nAy như những vI dụ minh họa sống động cho cAc vấn đề đang được đề cập đến.

HAt lEn lời thương yEu lA nhan đề một bAi viết ngắn được viết cAch đAy hơn 5 năm, gửi đăng trEn tập san Đạo Uyển số ra năm 2000. Người viết đA nhận được khA nhiều sự đồng cảm từ bạn đọc sau khi bAi viết được đăng tải. Nhiều người nOi rằng, họ cO thể dễ dAng cảm nhận được những điều nEu trong bAi viết, cho dU họ chưa từng nOi ra hoặc thậm chI chưa từng nghĩ đến. BAi viết đA It nhiều giUp họ nhận ra được một sự thật bao quAt trong cuộc sống vA cũng đồng thời vạch ra một hướng đi tốt đẹp, khả quan hơn cho đời sống. Nhưng khuOn khổ của một bAi viết ngắn như thế quả thật khOng đủ cho một đề tAi quA rộng. VI vậy, từ đO đến nay người viết vẫn luOn ấp ủ một ước mơ lA sẽ cO dịp trở lại với đề tAi nAy một cAch sAu rộng hơn, It nhất cũng lA để cO thể nOi lEn được nhiều hơn những gI mA bản thAn đA từng trải nghiệm trong cuộc sống. Tập sAch nAy đA ra đời như một sự chIn mUi của niềm mơ ước đO. YEu thương lA cội nguồn của hạnh phUc, thậm chI trong một chừng mực nAo đO cOn cO thể nOi rằng yEu thương chInh lA hạnh phUc, như hai mặt của một vấn đề khOng chia tAch. Sự thật nAy mỗi người chUng ta đều cO thể tự mInh hiểu được vA cảm nhận qua thực tế đời sống, nhưng lAm thế nAo để phAt khởi lOng thương yEu một cAch đUng nghĩa vA thực sự cO thể mang lại hạnh phUc cho đời sống lại lA một vấn đề khOng hoAn toAn đơn giản. Điều nAy đOi hỏi một sự hiểu biết sAng suốt kEm theo sự học hỏi vA rEn luyện trong suốt quA trInh sống, mA trong đO mỗi một kinh nghiệm sống cA nhAn đều lA những bAi học quY giA khOng gI thay thế được.

"Hạnh phUc lA điều cO thật." Hẳn sẽ cO những độc giả cho rằng đAy lA một điều khA ngAy ngO để nOi lEn, vI mỗi người trong chUng ta, cO ai lại khOng một lần đA từng nếm trải cAi gọi lA "hạnh phUc"? Vấn đề ở đAy lA, thế nAo lA hạnh phUc trong quan điểm của mỗi người, điều đO cOn cO khA nhiều khAc biệt. VA nếu như quY vị cO phần nAo đồng Y với những trang viết sau đAy, thI cAu hỏi đặt ra: "Hạnh phUc cO thật hay chăng?" sẽ khOng phải lA một cAu dễ trả lời như nhiều người vẫn tưởng. Với một số người - cO lẽ lA đa số - thI hạnh phUc dường như lA cảm giAc chUng ta cO được khi thỏa mAn điều gI. Trong cơn khAt chAy bỏng, một ly nước lọc đơn sơ cũng lA nguồn mang lại hạnh phUc. Khi đang đOi, một củ khoai lUi thơm nOng cũng cO tAc dụng tương tự. ChUng ta sung sướng được thỏa mAn đUng nhu cầu mInh đang cần. Cơm no Ao ấm, vợ đẹp con ngoan... hay nOi rộng ra những vấn đề khAc mA chUng ta cho lA to tAt hơn, quan trọng hơn, cũng đều tương tự. Một nOng dAn thu hoạch được mUa, một thương gia lAm ăn cO lAi, một bAc sĩ cO đOng bệnh nhAn, một chInh trị gia giAnh được nhiều sự ủng hộ từ quần chUng... NOi chung, khi những nhu cầu của chUng ta được thỏa mAn, đều mang lại cho chUng ta cảm giAc sung sướng. VA nếu chUng ta nhIn sAu vAo vấn đề hơn chUt nữa, chUng ta sẽ thấy ra một điều thU vị lA, cảm giAc mA chUng ta gọi lA hạnh phUc đO, nO nhỏ nhoi hay to lớn khOng tUy thuộc vAo những gI ta cO được, mA lA vAo sự cần thiết của chUng ta nhiều hay It, cấp bAch hay hOa hoAn... Khi ta thật đOi, một bữa ăn đơn sơ cO thể lAm ta sung sướng vO cUng; nhưng khi khOng cO nhu cầu ăn uống, việc được mời dự một bữa tiệc thịnh soạn cũng chỉ lA khOng đAng kể...

"Xu n đến xu n đi" ch nh l m a xu n trong tự nhi n theo thời tiết m lu n chuyển, v khi nắng xu n được gọi về tr n ngập trong t m hồn của mỗi ch ng ta th l c ấy cho d "hoa t n hoa nở", trong l ng ta vẫn lu n c một m a xu n mi n viễn. Chỉ trong nghĩa đ th m a xu n mới c thể hiện hữu c ng ch ng ta trong suốt d ng thời gian v tận, v mỗi một h nh vi, tưởng của ch ng ta đều sẽ l những hạt giống tốt đẹp để nu i dưỡng th nh những đ a hoa xu n tươi thắm của thương y u v s ng suốt, thay v l những nguy n nh n m muội lu n g y ra khổ đau cho ch nh bản th n ta v biết bao người kh c. V cũng từ những nghĩa n u tr n m tập s ch mỏng n y đ được h nh th nh, cho d người viết tự biết c n c rất nhiều hạn chế trong sự nhận hiểu cũng như diễn đạt của m nh. Mặc d vậy, x t cho c ng th bản th n ng n ngữ cũng đ c những giới hạn nhất định của n , nhưng ta kh ng thể v l do đ m bỏ đi kh ng sử dụng. Người xưa từng n i: " tại ng n ngoại", rất mong người đọc sẽ được qu n lời, niệm t nh tha thứ cho những sai s t t nhiều kh ng thể tr nh khỏi. Người viết xin hoan hỷ đ n nhận v ch n th nh biết ơn mọi sự chỉ dạy từ c c bậc thiện hữu tri thức gần xa.

Một trong những khAi niệm khO nắm bắt nhất trong ngOn ngữ loAi người cO lẽ lA khAi niệm về hạnh phUc. DU đA tốn hao rất nhiều giấy mực với chủ đề nAy từ xưa nay, chUng ta vẫn chưa bao giờ - vA sẽ khOng bao giờ - đạt đến một sự mO tả cụ thể về nO. Nhưng thật khOng may, cho dU chẳng bao giờ cO thể hiểu hết về nO, đAy lại chInh lA mục tiEu theo đuổi của con người trong bất cứ thời đại nAo. Mọi nỗ lực của chUng ta trong tất cả cAc lAnh vực nghiEn cứu, xAy dựng, rEn luyện... chung quy cũng đều lA nhắm đến một đời sống hạnh phUc cho con người, cho dU trong phần lớn cAc trường hợp thI mục tiEu ấy chỉ như một cAi bOng xa vời phIa trước. Ngay cả khi con người đAnh giết lẫn nhau trong những cuộc thế chiến, thI mục tiEu mA họ nEu ra vẫn lA để cO được cuộc sống hạnh phUc, cho dU điều họ đang lAm chInh lA gAy ra những nỗi thống khổ cUng cực cho nhau. NhIn từ những gOc độ sAu xa, trừu tượng hơn, triết học vA tOn giAo cũng lA những phương tiện mA con người mong muốn cO thể sử dụng để đạt đến hạnh phUc. KhOng cO mục tiEu nAy đề ra phIa trước, mọi sự suy tưởng hay giAo hOa, tu tập quả thật cũng khOng cOn cO Y nghĩa gI. Tuy nhiEn, với những triết thuyết hay tOn giAo khAc nhau, sự khAc biệt cO thể chỉ ra được chăng chInh lA xuất phAt từ những cAch hiểu khAc nhau về hạnh phUc. Quay về với cuộc sống hằng ngAy của mỗi chUng ta, hạnh phUc được tiếp cận một cAch giản dị hơn, như lA những khoảnh khắc - thường lA ngắn ngủi - mA ta cảm thấy hAi lOng, thỏa mAn với hiện tại, với những gI hiện cO hoặc đang xảy đến với ta. Tuy nhiEn, cho dU chUng ta luOn nỗ lực để cO được thật nhiều những giAy phUt như thế, thI cO vẻ như chUng lại chỉ đến với ta một cAch bất chợt, tUy tiện khOng theo như mong muốn. Trong tiếng Anh, từ "happy" được dUng để chỉ trạng thAi vui vẻ hay hạnh phUc vốn được bắt nguồn ở từ "happ" trong tiếng Iceland cO nghĩa lA "may mắn" hay "tInh cờ." Phải chăng điều nAy cũng thể hiện một cAch nhIn về hạnh phUc, như một tInh chất bI ẩn mA hầu hết chUng ta đều cO thể cảm nhận được? Thật ra, chUng ta cO thể nAo đạt đến cuộc sống hạnh phUc bằng vAo những nỗ lực tự thAn theo một cAch nAo đO mA khOng phải phụ thuộc vAo yếu tố may mắn, thời vận hay chăng? CAu hỏi nAy quả thật khOng dễ trả lời. VA cAng khOng dễ tiếp nhận nếu như quả thật cO được một giải phAp cho vấn đề.

NgAi Nam Tuyền nOi: "TAm bInh thường lA đạo." Chư vị Tổ sư dUng đến vO số phương tiện cũng khOng ngoAi việc dẫn dắt người học đạt đến tAm bInh thường nAy. VI thế, thiền khOng phải lA một lAnh vực siEu nhiEn vượt ngoAi phạm trU Y thức thOng thường như nhiều người lầm tưởng, mA trAi lại chInh lA sự soi rọi, chiếu sAng những trạng thAi tAm thức hết sức bInh thường mA mỗi người chUng ta đều đA vA đang trải qua trong cuộc sống thường ngAy. Một trăm lẻ một cAu chuyện trong sAch nAy lA một trăm lẻ một cAu chuyện hết sức bInh thường. Phần lớn được chuyển dịch sang Anh ngữ từ tập sAch tiếng Nhật cO tựa lA Shaseki-shu (được dịch sang Anh ngữ lA Collection of stone and sand) cO nghĩa lA "gOp nhặt cAt đA." ĐUng như tEn gọi đO, trong tuyển tập nAy bạn sẽ khOng tIm thấy những ngọc ngA chAu bAu rực rỡ muOn mAu, mA chỉ cO những đA sỏi, đất cAt hết sức bInh thường, luOn cO thể tIm thấy ở bất cứ nơi đAu trong cuộc sống. Tuy nhiEn, khi được soi rọi dưới Anh sAng tỉnh thức của thiền, mỗi một hOn sỏi, hạt cAt nơi đAy đều sẽ toAt lEn những Y nghĩa phi thường. Khi hiểu được điều nAy, người đọc sẽ nhận ra bằng tAm thức rộng mở của chInh mInh rằng phEp mầu vi diệu nhất chInh lA việc bước đi vững vAng trEn mặt đất. Từ khi thiền sư Muju (VO TrU) đưa ra tAc phẩm nAy tại Nhật Bản vAo khoảng thế kỷ 13, nO đA nhanh chOng cuốn hUt đOng đảo mọi tầng lớp người đọc. CO người tIm thấy trong tAc phẩm những nụ cười Y vị, những phUt giAy thanh thản giải tỏa sự căng thẳng trong cuộc sống; người khAc lại tIm thấy nơi đAy những thOng điệp sAu sắc về Y nghĩa đời sống, về mục đIch cao cả nhất của một kiếp người... NOi chung, tUy theo những khả năng nhận hiểu khAc nhau mA tAc phẩm nAy hầu như cO thể khơi mở được tất cả những dOng suy tư khắc khoải của mỗi người. ĐO chInh lA nEt độc đAo của tAc phẩm, vA cũng chInh lA lY do giải thIch vI sao đA cO rất nhiều bản dịch tAc phẩm sang cAc ngOn ngữ khAc liEn tục ra đời.

T i vẫn lu n tin rằng một trong những vốn liếng qu gi nhất của con người ch nh l sự vững tin v o kh a cạnh lạc quan của cuộc sống. Chừng n o m niềm tin n y vẫn c n được giữ vững, ch ng ta sẽ lu n c đủ nghị lực để vượt qua tất cả kh khăn v đối mặt với những khổ đau, bất hạnh. Ngược lại, nếu ai đ đ nh mất đi niềm tin n y th sẽ l nỗi bất hạnh lớn lao nhất cho người ấy, v những khổ đau rất thường gặp trong cuộc sống sẽ dễ d ng l m cho người ấy suy sụp tinh thần v gục ng . N i như vậy kh ng c nghĩa l ch ng ta phải lu n nh n đời qua một cặp kiếng hồng. Bởi v trong thực tế th cuộc sống chưa bao giờ v cũng sẽ kh ng bao giờ chỉ to n những điều tốt đẹp. Sự thật l ch ng ta đ sinh ra v lớn l n trong v v n những khổ đau v y quanh. Ngay cả những mảnh đời được xem l may mắn nhất cũng kh ng hề vắng b ng của khổ đau. V việc đối mặt với sự thật n y lại ch nh l điều tất yếu nhất để mỗi ch ng ta c thể tự vươn l n t m cho m nh một gi trị đ ch thực trong cuộc sống. Vững tin v o kh a cạnh lạc quan của đời sống c nghĩa l nh n xuy n qua lớp m y m tr ng tr ng giăng bủa của những khổ đau v bất hạnh để thấy được c một mặt trời hồng tươi rực rỡ vẫn lu n tỏa s ng. Cho d những g ch ng ta phải đối mặt mỗi ng y lu n c vẻ như vui t buồn nhiều, nhưng điều đ kh ng ngăn cản ch ng ta nh n s u v o bản chất của đời sống để thấy được những gi trị lạc quan ch n thật cần đạt đến. Ngay cả khi cuộc sống vẫn c n đầy dẫy kh khăn v bộn bề những lo toan, vất vả, ch ng ta vẫn c thể vững tin được rằng nghĩa đ ch thực của đời sống n y kh ng chỉ l ng y qua ng y cam chịu những khổ đau dằn vặt, m sự thật l mỗi người ch ng ta đều c khả năng đạt đến một trạng th i tinh thần an vui thanh thản bằng v o những nỗ lực của ch nh m nh.

Quyển sAch nAy được viết ra để cố gắng chia sẻ với bạn đọc những điều cO lợi cho một quan hệ hOn nhAn dAi lAu. Mặc dU phần lớn trong số cAc vấn đề được trInh bAy ở đAy lA những lời khuyEn mA chUng tOi nhận được từ những người đi trước, nhưng một số trong đO lA những kinh nghiệm bản thAn mA chUng tOi đA trải qua. Điều quan trọng hơn hết lA tất cả đều được cố gắng vận dụng thIch hợp với bối cảnh hiện tại của chUng ta trong những năm đầu thiEn niEn kỷ mới. Sự hOa hợp vA chọn lọc từ nhiều quan điểm cũ vA mới, cUng với những kinh nghiệm thực tế trong cuộc sống, hy vọng sẽ lAm cho quyển sAch cO thể giUp Ich được phần nAo cho bạn đọc. Với hy vọng nhỏ nhoi đO, bất cứ niềm vui nAo mA quyển sAch nAy cO thể mang lại được cho bạn đọc cũng đều sẽ lA niềm hạnh phUc cho cAc tAc giả. ChUng tOi chAn thAnh đOn nhận mọi Y kiến đOng gOp xAy dựng vA mong rằng bạn đọc sẽ vui lOng tha thứ cho những sai sOt mA chắc hẳn lA sẽ khOng sao trAnh khỏi.

Mỗi ch ng ta ai cũng chỉ c một cuộc đời để sống. Điều quan trọng l , trong thực tế ch ng ta kh ng c sự lựa chọn sống hay kh ng sống, m chỉ c sự lựa chọn sống như thế n o. Cho d ta chọn c ch sống như thế n o th cuộc sống chắc chắn rồi cũng qua nhanh, ph t cuối đời rồi sẽ đến. Khi quay nh n lại bao thăng trầm sướng khổ, điều c n lại trong ta kh ng phải l những ảnh hưởng tốt xấu về mặt vật chất hay cảm x c - tất cả những thứ ấy đều đ qua đi - m ch nh l nhận thức của ta về đời sống th ng qua bao kinh nghiệm thăng trầm sướng khổ đ . T i viết những d ng n y sau khi đ vượt qua độ tuổi "tri thi n mệnh", n n c thể sẽ phần n o xa lạ với những bạn trẻ đang hăm hở x ng pha tr n những "chiến tuyến" kh c nhau của cuộc đời. Nhưng t i sẽ kh ng khuy n c c bạn quay về nh ngồi trầm ng m b n t ch tr để suy ngẫm về nghĩa cuộc đời, v điều đ chắc chắn cũng kh ng mang lại ch t gi trị thực sự n o cho cuộc sống của c c bạn. H y tiếp tục những g m nh đang l m với tất cả bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ - v h y tin t i, đ cũng ch nh l điều t i đ l m từ hai, ba mươi năm trước - nhưng h y nhớ d nh cho ch nh m nh đ i ch t thời gian để trả lời c u hỏi: Bạn đang sống theo c ch như thế n o?

CAch đAy hơn 25 thế kỷ, lần đầu tiEn trong lịch sử nhAn loại, đức Phật ThIch-ca MAu-ni đA chỉ ra rằng những gI chUng ta nhận biết về chInh bản thAn mInh qua tri giAc thOng thường lA khOng đUng thật. Trong khi ta luOn nhận biết về một bản ngA cụ thể đang hiện hữu như lA trung tAm của cả thế giới quanh ta, thI đức Phật dạy rằng, cAi bản ngA đối với ta vO cUng quan trọng đO thật ra lại hoAn toAn khOng hề tồn tại trong thực tiễn theo như cAch mA ta vẫn nhận biết vA mO tả về nO. Kinh điển gọi những lời dạy về nội dung nAy lA giAo lY vO ngA. Trải qua hAng ngAn năm được truyền lại qua cAc thế hệ, những lời dạy về vO ngA đA trở thAnh cốt lOi của hầu như tất cả cAc tOng phAi khAc nhau trong đạo Phật. Trong cuộc sống thOng thường, phần lớn những động lực thOi thUc chUng ta nỗ lực lAm việc hay theo đuổi một mục tiEu nAo đO đều xuất phAt từ trung tAm điểm lA nhận thức về sự tồn tại độc lập của bản thAn ta. ChUng ta nỗ lực lAm việc, gầy dựng sự nghiệp để bản thAn ta khOng rơi vAo cảnh nghEo hEn khốn khO, để gia đInh của ta khOng thua kEm gia đInh của người khAc, để con cAi của ta được học hAnh đến nơi đến chốn... Ở mức độ cao xa hơn, ta tham gia hoạt động xA hội để thOn xOm của ta được phAt triển, hoặc để cOng ty, tổ chức của ta ngAy cAng lớn mạnh, để đất nước của ta vươn lEn thAnh một cường quốc khOng thua kEm lAn bang... Nếu khOng cO một cAi gI đO "của ta" trong mục tiEu phIa trước, ta sẽ cảm thấy hầu như chẳng cO gI để thOi thUc ta phải nỗ lực lAm việc cả. Trong một chừng mực nAo đO, những động lực thUc đẩy như trEn, hay cAch suy nghĩ vA hAnh động dựa vAo những động lực đO, lA cần thiết vA khOng cO gI sai trAi. NOi một cAch chInh xAc hơn, bản thAn ta cũng như gia đInh vA xA hội, đất nước... hầu như luOn được phAt triển trEn căn bản những động lực thUc đẩy đO. Thử hInh dung, nếu những động lực thUc đẩy đO nhất thời bị triệt tiEu, liệu chUng ta cO thể nAo tiếp tục lAm việc một cAch hăng say khOng mệt mỏi từ ngAy nAy sang ngAy khAc được chăng?

ThiEn đường vA địa ngục lA những khAi niệm hầu như khOng xa lạ đối với bất cứ ai trong chUng ta. Tuy vậy, trong thực tế thI chUng ta luOn cO những cAch hiểu vA cảm nhận khAc nhau về cAc khAi niệm nAy. Ngược dOng thời gian, cO lẽ nhAn loại đA từng biết đến những khAi niệm về thiEn đường vA địa ngục từ xa xưa lắm. Trong hầu hết -nếu khOng nOi lA tất cả - cAc nền văn minh tối cổ của nhAn loại đều thấy xuất hiện những khAi niệm tương tự về thiEn đường vA địa ngục. Những tOn giAo xuất hiện sớm nhất mA chUng ta cOn được biết, cũng khOng một tOn giAo nAo khOng cO những khAi niệm nAy, cho dU mỗi nơi cO thể dUng những tEn gọi khAc nhau, vA cAch mO tả, diễn đạt hay niềm tin vAo những khAi niệm nAy cũng khOng phải lA hoAn toAn giống nhau. Tuy nhiEn, cO một điều mA chUng ta cO thể dễ dAng nhận ra ở tất cả những cAch hiểu khAc nhau về thiEn đường vA địa ngục, đO lA tInh cAch thống nhất về sự tương phản của hai khAi niệm nAy vA tInh chất răn đe, giAo dục của chUng. Giống nhau về đại thể nhưng khAc nhau về những khIa cạnh chi tiết, tInh cAch "đại đồng tiểu dị" nAy quả thật lA một bằng chứng cho thấy cO rất nhiều điều để tất cả chUng ta - với tư cAch lA những con người - quan tAm tIm hiểu về những khAi niệm nAy. Từ một gOc độ nAo đO, cO thể nOi lA chUng vO cUng thiết yếu đối với cuộc sống của mỗi chUng ta, vA nếu nOi theo cAch diễn đạt của Dostoyevsky thI đO chInh lA những khAi niệm mA "nếu khOng cO cũng cần phải dựng lEn cho cO." Tập sAch mỏng nAy khOng cO tham vọng đề cập đến chủ đề trEn một cAch bao quAt cả thời gian vA khOng gian, mA chỉ mong muốn thOng qua những gI được truyền lại từ thuở xa xưa để nEu lEn một số nhận xEt, phAn tIch rất gần gũi vA thiết thực về những khAi niệm thiEn đường vA địa ngục. Mỗi chUng ta cO thể tin nhận hoặc khOng tin nhận, cO thể hiểu theo cAch nAy hoặc cAch khAc, vA bản thAn người viết cũng đA vận dụng quyền phAn đoAn độc lập của mInh khi đưa ra những lập luận trong sAch nAy. Tuy nhiEn, vẫn cO những điều mA hy vọng tất cả chUng ta đều cO thể dễ dAng đồng Y với nhau, đơn giản chỉ lA vI chUng hoAn toAn phU hợp với những gI mA mỗi chUng ta đều tiếp xUc vA cảm nhận hằng ngAy trong cuộc sống.